Kleiklinkers hergebruiken: wat controleer je vóór de afbraak?
Een compact terras met fijne lijnvoering
Stem de verharde oppervlakte af op het gebruik en laat de beschikbare klinkers mee het ontwerp bepalen.
Recuperatieklinkers hoeven geen breed, klassiek terras op te leveren. Ik kies eerst welke verharding werkelijk nodig is en zoek daarbij een geschikte partij. Een compact zitvlak en een comfortabele doorgang kunnen volstaan. Vóór de afbraak controleer ik of bestaande stenen opnieuw bruikbaar zijn.
Bekijk formaat, karakter en kwaliteit
Controleer ook de onderzijde en randen van de opgenomen stenen vóór je de partij opnieuw verwerkt.
Slanke klinkers geven een fijnere lijnvoering. Vande Moortel toont met Elegantia een hedendaags formaat van circa 235 × 36 × 72 mm. Dat is een referentie voor nieuwe klinkers, geen standaardmaat voor recuperatie. Ook bordeaux, paarsbruin, geel en grijs kunnen een rustig tuinbeeld geven.
Recentere klinkers zijn doorgaans maatvaster. Oudere partijen kunnen meer verschillen in vorm en maat door het productie- en bakproces. Dat betekent niet dat elke steen uit de jaren zestig handgemaakt is. Kleine onregelmatigheden en patina kunnen juist charme geven; scheuren en sterke afbrokkeling vragen een andere beoordeling.
Laat enkele stenen opnemen en maak met de bruikbare selectie een legstaal. Zo beoordeel je vlakheid, kleurmenging en voegen. Bij halfsteensverband verspringen de kopvoegen: na het uitnemen van hele stenen volgt de opening dat verband. Meer over de afwerking lees je bij kleiklinkers voor terras en tuinpad.
Organiseer de weg naar hergebruik
Vergelijk kleur, formaat en slijtage per partij; houd verschillende partijen herkenbaar apart tijdens het sorteren.
Spreek vóór de werken af wie opneemt, reinigt, sorteert en opslaat. Houd verschillende partijen herkenbaar apart en begroot ook het werk en transport. Een steen die beschikbaar is, is daarom nog niet geschikt voor elke nieuwe belasting.
Er bestaan gespecialiseerde recuperatiebedrijven. Klinkers van Toen in Wijchen beschrijft opbreken, zand en grond verwijderen, sorteren en terugleveren. LujoGardens in Uden koopt partijen van aannemers en gemeenten, zeeft grond en zand uit en sorteert op pallets; inname is uitsluitend zakelijk. In Wingene biedt Ludwig Deblaere oude straatklinkers aan. Vraag telkens naar partij, hoeveelheid en haalbaarheid voor jouw project.
Ik stem het ontwerp af op wat bruikbaar beschikbaar is, met zo weinig mogelijk overbodige verharding. Fundering en afwatering blijven daarbij aparte ontwerpvragen.
Wil je bestaande klinkers behouden? Bezorg me foto’s en een schets via de contactpagina, liefst vóór de afbraak.
Wout De Clerck — tuin- en landschapsarchitect, ontwerp, aanleg en onderhoud.
Een beperkte partij klinkers kan een bruikbare verbinding vormen zonder de tuin onnodig te verharden.
Bronnen en verder lezen
Rotor / Interreg FCRBE — Kleiklinkers en straatbakstenen: uitleg over productiewijzen, formaatverschillen, demontage, reiniging en selectie voor hergebruik.
Vande Moortel — Elegantia Karmijn: technische informatie over het slanke formaat en de karmijnrode kleur.